Analiza systemowa procesu i firmy. Rozwój kompetencji.

To jest firma która produkuje soft i urządzenia. Nawet się szczególnie nie reklamują ale sprzedają na cały świat. Mają dobry produkt i bardzo konkurencyjną cenę w stosunku do Amerykanów. Założyłem tego dziesiątki i nie ma problemu.
Dej linka, dobry człowieku :gabi_much_love:
 
1000054867.jpg


Wg mnie minimum to 80% faili, ale chłop to najlepszy analityk w Polsce i jeden z lepszych w Europie, więc ciężko mi się sprzeczać, choć wg światowych statystyk to raptem 84%:frankapprove:
 
Bardzo ciekawy przypadek analizy klienta i procesów, miała powstać inna apka, ale powstało centrum zarządzania warsztatem samochodowym.

@Risky zakup pakiet i śmigaj na wyższe obroty :corn:

 
Oferta pracy: klient to procesy branży energetycznej, coś pod 30k, z podróżami po Europie na ich koszt. Podróże głównie żeby się poznać, nie chodzi o pracę tam. Tylko siedem miesięcy, dlatego szukam dalej ciekawych, bo tu coś śmierdzi. Co prawda praca na LeanIX, sofcie do optymalizacji od Microsofta, więc powinna być czysta przyjemność, ale ograniczenie czasowe podpowiada mi, że to jakaś pułapka... Ktoś się spotkał z tak krótkimi terminami na optymalizację procesów dużej firmy? Poprzednim razem w energii miałem dwa lata.



PS. Tak, kolejna wyssana z palca, takie firmy nie rekrutują, ani nie mają procesów. Wiadomo że :danaillegal:
 

HR nie gasi pożarów, tylko je wywołuje, wspólnie z managementem. Moja stara teza nadal aktualna :suchykarol:
 
Analiza biznesowa czy systemowa to najczęściej ocena działania procesów w firmie i jej optymalizacja.

Firma to najczęściej handel. W obecnych czasach handel to CRM. Jaki jest najlepszy?

Nie ma takiego.

CRM może wyłącznie dotyczyć procesu, który firma ma lub chce mieć, a że firmy są różne, CRMy są różne, to najlepszego nie ma.

A te, które są? Są niezłe, choć wg mnie Bitrix24 na tej liście to jakieś nieporozumienie. Niestety (!) listę układali specjaliści z Casbeg, których lubię, więc oto najlepsza (?) lista CRMów od Casbega:

 
Zmieniam branżę, więc zostawię tutaj trochę wiedzy dla tych, którzy będą nadal walczyć o lepszy kod, czy lepsze działanie aplikacji. To książki autorów, polecane przez najlepszego analityka w Polsce, moim zdaniem. Który sam jest autorem jednej z najlepszych książek na ten temat. Koło.

1.Martin Fowler​

Książki zawierające UML​

  • UML Distilled
  • Analysis Patterns
  • Patterns of Enterprise Application Architecture
  • Refactoring
  • Domain-Specific Languages

Typ UML​

  • Diagramy klas
  • Diagramy sekwencji
  • Diagramy stanów
  • Diagramy komponentów
  • Modele domenowe

Obszary modelowania​

  • Analiza domenowa
  • Architektura aplikacji
  • Modelowanie zachowań
  • Modelowanie strukturalne
  • Refaktoryzacja


2. Robert C. Martin (Uncle Bob)​

Książki zawierające UML​

  • UML for Java Programmers
  • Agile Software Development: Principles, Patterns, and Practices
  • Agile Principles, Patterns, and Practices in C#
  • Clean Architecture

Typ UML​

  • Diagramy klas
  • Diagramy sekwencji
  • Diagramy przypadków użycia
  • Diagramy komponentów (uproszczone)

Obszary modelowania​

  • Projektowanie obiektowe
  • Modelowanie interakcji
  • SOLID i odpowiedzialności
  • Architektura warstwowa i komponentowa


3. Steve Mellor​

Książki zawierające UML​

  • Executable UML
  • Real-Time UML
  • Object-Oriented Systems Analysis

Typ UML​

  • UML wykonywalny (action semantics)
  • Diagramy stanów
  • Diagramy klas
  • Modele czasu rzeczywistego

Obszary modelowania​

  • Model-driven engineering
  • Systemy czasu rzeczywistego
  • Systemy embedded
  • Modelowanie zachowań


4. Alistair Cockburn​

Książki zawierające UML​

  • Writing Effective Use Cases
  • Agile Software Development: The Cooperative Game

Typ UML​

  • Diagramy przypadków użycia
  • Diagramy sekwencji
  • Diagramy klas (pomocniczo)

Obszary modelowania​

  • Modelowanie wymagań
  • Modelowanie interakcji
  • Modelowanie kontekstu systemu

5. Jon Kern​

Książki zawierające UML​

  • Java Design

Typ UML​

  • Diagramy klas
  • Diagramy sekwencji
  • Diagramy pakietów

Obszary modelowania​

  • Projektowanie obiektowe
  • Modelowanie modularności
  • Architektura aplikacji




  • 6. Ward Cunningham

  • Książki zawierające UML

  • Pattern Languages of Program Design (wybrane rozdziały)

Typ UML​

  • Diagramy klas (UML 1.x)
  • Diagramy interakcji

Obszary modelowania​

  • Wzorce projektowe
  • Struktury obiektowe
  • Interakcje obiektów
 
To wcale nie znaczy, że ten temat zostanie zamknięty, czy coś. Jak będę miał ciekawe tematy, to tu wrzucę, a myślę że w miarę wchodzenia AI w świat, będzie tutaj coraz więcej mocnych wpisów.
 
Mówiłem, rekrutacja (HR) to najgorszy dział w każdej firmie... I bardzo dobrze, że mają dość.

Mogą nawet wypierdalać :suchykarol:

 
Dziś miałem mieć rozmowę o pracę, analiza biznesowa i tworzenie działów firmy tradingowej. Wcześniej było zadanie, które zrobiłem w sztucznej w parę minut, po czym przerabiałem pół godziny, żeby wyglądało na ludzkie.

Umówili się na dzisiaj, na 11:00.

W międzyczasie wkurwiłem się na stan polskiej myśli technicznej i stwierdziłem, że kładę na to laskę i nie będę już brał udziału w rekrutacjach na takie stanowiska.

Zapomniałem nawet o rozmowie.

Dziś rano przypomnienie o rozmowie.

To stwierdziłem że zastanowię się czy chcę się w to bawić, w te wkurwiające działy hr, te klasyczne rekrutacje trwające pół roku i być może tak, być może nie.

Siadłem na balkonie, lufeczka kudowskiego tematu (bardzo dobre, pozdrawiam ekipę) i naszło mnie, że na te tematy narzekam od lat, a nic z tym nie robię.

Więc podjąłem decyzję że chuj im w tą całą rekrutację, niech se siedzą na spotkaniu i udają ważnych ludzi, ja już nie muszę. Wybór padł na ghosting.

Zapaliłem, podjąłem decyzję i włączyłem grę.

Za minutę byłem w grze, leciałem już samolotem na misję.

Wyskoczyłem, rozłożyłem spadochron, coby dalej sobie polecieć i wtedy zadzwonił telefon...

Wyciszyłem dźwięki sprzętowe i zerknąłem na horyzont.

Świeciło słońce, ale znad oceanu szły ciężkie chmury.

Pomyślałem, że o to w tym wszystkim chodzi, o robienie tego, co się lubi.

Tak wygląda analiza systemowa czlowieka poczciwego.
 
Tu okolice analizy, być może sedno projektowania.

Design Thinking w wersji uproszczonej - dla MŚP.

W korpo i tak jest w słabej/złej wersji, zresztą sama autorka to przyznaje :werdum:

Aha, można mieć z dupy certyfikat na ten i inne tematy :beczka:

 
Dziś miałem mieć rozmowę o pracę, analiza biznesowa i tworzenie działów firmy tradingowej. Wcześniej było zadanie, które zrobiłem w sztucznej w parę minut, po czym przerabiałem pół godziny, żeby wyglądało na ludzkie.

Umówili się na dzisiaj, na 11:00.

W międzyczasie wkurwiłem się na stan polskiej myśli technicznej i stwierdziłem, że kładę na to laskę i nie będę już brał udziału w rekrutacjach na takie stanowiska.

Zapomniałem nawet o rozmowie.

Dziś rano przypomnienie o rozmowie.

To stwierdziłem że zastanowię się czy chcę się w to bawić, w te wkurwiające działy hr, te klasyczne rekrutacje trwające pół roku i być może tak, być może nie.

Siadłem na balkonie, lufeczka kudowskiego tematu (bardzo dobre, pozdrawiam ekipę) i naszło mnie, że na te tematy narzekam od lat, a nic z tym nie robię.

Więc podjąłem decyzję że chuj im w tą całą rekrutację, niech se siedzą na spotkaniu i udają ważnych ludzi, ja już nie muszę. Wybór padł na ghosting.

Zapaliłem, podjąłem decyzję i włączyłem grę.

Za minutę byłem w grze, leciałem już samolotem na misję.

Wyskoczyłem, rozłożyłem spadochron, coby dalej sobie polecieć i wtedy zadzwonił telefon...

Wyciszyłem dźwięki sprzętowe i zerknąłem na horyzont.

Świeciło słońce, ale znad oceanu szły ciężkie chmury.

Pomyślałem, że o to w tym wszystkim chodzi, o robienie tego, co się lubi.

Tak wygląda analiza systemowa czlowieka poczciwego.


Na koncu i tak wszystkie figury i pionki trafią do jednego pudelka
 
Wprowadzenie ISO27001 to podstawa mocnego compliance w firmie.

Wprowadzenie go to wytworzone dziesiątki dokumentów, poniżej lista.

Wbrew pozorom nie jest to trudne, a zwyczajnie upierdliwe.

Firma jednak sporo zyskuje w oczach każdej innej, łącznie (albo zwłaszcza) z bankami.

Jak widać, można korzystać z AI. Można samemu. Można użyć firmy, która zrobi to za nas, lub która użyje AI na naszych zasobach.

 
Kurwa, miałem rozmowę na stanowisko doradcy do zarządu dużego korpo, a oni mnie o narzędzia analityka pytali.

Nie o to, jak myślę czy umiem w cross-selling, tylko czy znam narzędzia, które zna większość z nas...

Lekko zgłupiałem, ale wybrnąłem z opresji. Ciekawe, jak rezultaty. Są czwartym czy piątym działem w firmie, który mnie by chciał do pracy :tellmemore:
 
Wrzuta od AI Product Heroes, a ja polecam ten skill, który wrzucili gratis, bo można oszczędzić sporo czasu, stresów, testów i pieniędzy na projektach:


"Za nami 5 mięsnych godzin rozmów o budowaniu produktów na Super Live The Product_!

Było o designie, growth, engineeringu i managemencie w świecie AI. Nie zabrakło konkretnych przykładów, dyskusji i Waszych pytań na czacie. Dzięki, że byliście z nami i tak aktywnie współtworzyliście to spotkanie.

Obiecaliśmy konkrety, więc podrzucamy Wam skill grill-pm od Wojtka:

https://github.com/superhero-tech/grill-pm/

Możecie wykorzystać go na dwa sposoby:

  • Jako inżynierowie: żeby porządnie przeg grillować PM-a i jego pomysł, zanim zespół zacznie budować.
  • Jako PM-owie: żeby przetestować własne założenia, wyłapać słabe punkty i lepiej przygotować pomysł, zanim trafi do zespołu.
Bo AI sprawia, że budowanie jest dziś łatwiejsze niż kiedykolwiek. Ale tym bardziej liczy się to, czy wiemy, co, po co i dla kogo budujemy."
 
No proszę... Idealny spis przykładów, jak analiza systemowa czy biznesowa NIE powinna wyglądać.

Co ciekawe, jest sporo tekstów, które przypominają mi oświeconych programistów z naszego forum, którzy teraz zmieniają po cichu zdanie. :lesnarhappy:

 
Wrzucam parę artykułów od mojego ulubionego nauczyciela analizy systemowo biznesowej:

Jaro Żeliński wjeżdża i rozjeżdża. To najlepszy analityk w Polsce i nie tylko. Zresztą w tym mailu z którego artykuły tu widzicie, dorzucił analizę systemu programatora do pralki.

Czaicie? Jak ktoś ogarnie nie tylko budowę firmy czy przepływy procesowe, ale również przepływy w pralce to jest dobry.

Nie musicie wierzyć na słowo - po prostu znajdźcie drugiego takiego i pogadamy.






Jeżeli nie potrafisz czegoś narysować to znaczy że nadal tego nie rozumiesz. Jeżeli potrafisz coś narysować to potrafisz to także zbudować.​

Menu

Architektura Korporacyjna – jaka notacja​

  1. >
  2. 2026>
  3. październik>
  4. 24>
  5. Analizy biznesowa i projektowanie oprogramowania>
  6. Architektura Korporacyjna – jaka notacja

Wprowadzenie​

Architektura Korporacyjna (ang. EA, Enterprise Architecture) jako dokumentacja oraz żywy model organizacji powinna spełniać szereg kluczowych wymagań, aby nie była jedynie “martwym biurokratycznym stosem kwitów”, lecz realnym narzędziem wspierającym podejmowanie decyzji biznesowych i technologicznych.
W 2013 roku, w artykule Architektura korporacyjna: OMG.org zamiast TOGAF opisałem alternatywę dla TOGAF czyli cele i stosowanie notacji OMG zamiast ArchiMate:
Trzy-warstwy-modelowania1.png

Dzisiaj mamy rok 2026, upłynęło 13 lat więc czas na podsumowanie.

Cechy Architektury jako Modelu (Aspekt Architektoniczny)​

Zrozumiałość i wielowymiarowość (Perspektywy Interesariuszy)​

Model musi uwzględniać różne punkty widzenia (interesariuszy). Innego widoku potrzebuje zarząd (biznes i finanse – np. cele strategiczne, koszty), innego architekt bezpieczeństwa, a innego deweloper (komponenty techniczne). Dobry model pozwala „przybliżać i oddalać” perspektywę (od wizji wysokopoziomowej po szczegóły techniczne).

Spójność i powiązanie (Traceability)​

Elementy modelu muszą być ze sobą logicznie połączone. Powinno dać się prześledzić (przeklikać) pełną ścieżkę: od celów biznesowych, przez wspierające je procesy, aplikacje, które je obsługują, aż po infrastrukturę, na której te aplikacje działają. Dzięki temu widać np., na jakie procesy wpłynie awaria danego serwera.

Standardyzacja (Użycie metamodeli)​

Model powinien opierać się na uznanych standardach i ramach architektonicznych (frameworkach). Zapewnia to jednoznaczność notacji i uniwersalność dla osób wchodzących w projekt.

Odwzorowanie stanów (As-Is vs. To-Be)​

Model powinien pozwalać na precyzyjne definiowanie stanu obecnego (As-Is – jak jest dzisiaj) oraz stanu docelowego (To-Be – dokąd zmierzamy). Kluczowym elementem jest także roadmapa transformacji (Gap Analysis), czyli plan przejścia pomiędzy tymi stanami.

Cechy Architektury jako Dokumentacji (Aspekt Operacyjny)​

Aktualność i zdolność do ewolucji (Living Document)​

Dokumentacja EA nie może być jednorazowym raportem tworzonym „do szuflady”. Musi być stale aktualizowana wraz ze zmianami w organizacji. Najlepiej gdy jest zarządzana z pomocą narzędzia CASE (ang. Computer Aided System Engineering).

Przystępność i jasność formy​

Architektura powinna unikać nadmiernego żargonu tam, gdzie rozmawia z biznesem, oraz niejasnych ogólników w części technicznej. Dokumentacja powinna być bogata w wizualizacje (diagramy) – zgodnie z zasadą, że jeden czytelny schemat zastępuje tysiące słów .

Dostępność i współpraca​

Dokumentacja powinna być łatwo dostępna dla uprawnionych osób w organizacji (np. w formie wiki, e-Booka PDF, portalu architektonicznego lub scentralizowanego systemu), umożliwiając zespołom wgląd w standardy, wzorce projektowe i ograniczenia technologiczne.

Kryterium Użyteczności​

Najważniejszą cechą dobrej Architektury Korporacyjnej jest jej wartość biznesowa. Jeśli model i dokumentacja realnie skracają czas wdrażania nowych systemów, obniżają koszty redundancji technologicznej, pomagają zarządzać ryzykiem i ułatwiają komunikację między biznesem a IT – oznacza to, że spełniają swoją rolę.

TOGAF i ArchiMate albo…​

Można (i często warto) stosować inne podejścia, frameworki oraz notacje zamiast (lub obok) TOGAF.
TOGAF jest bardzo kompleksowy, ale bywa uznawany za zbyt ciężki, biurokratyczny i czasochłonny zwłaszcza w organizacjach dążących do zwinności (Agile) lub takich, które potrzebują szybkich rezultatów. Świadczy o tym fakt, że certyfikaty TOGAF posiada ok. 20 tys. na świecie (dane z The Open Group) zaś liczba użytkowników notacji OMG idzie w miliony.

Alternatywne Ramy Architektoniczne (Frameworki) – Zamiast TOGAF ADM​

Zachman Framework (Matryca Zachmana)
To dwuwymiarowa macierz (tabela), która klasyfikuje artefakty architektoniczne według pytań (Co?, Jak?, Gdzie?, Kto?, Kiedy?, Dlaczego?) oraz perspektyw (od właściciela po technologie).
Model Gartnera (Capability-Based Planning)
Podejście skupione na zdolnościach biznesowych (Business Capabilities) oraz szybkim dostarczaniu wartości. Idealne do rozmów z zarządem, planowania budżetów i strategicznych inwestycji IT, bez wchodzenia w głęboką, skomplikowaną inżynierię procesową.
SAFe (Scaled Agile Framework) / Lean-Agile Architecture
Framework do skalowania zwinności w dużych organizacjach, który włącza architekturę w tryb ciągłego dostarczania (ang. continues delivery: iteracje, inkrementalne zmiany). Ma zastosowanie w firmach technologicznych i produktowych, gdzie tradycyjny, kaskadowy model spowalniałby zespoły deweloperskie.
SABSA (Sherwood Applied Business Security Architecture)
Framework dedykowany architekturze bezpieczeństwa informacji, zbudowany na podobnej matrycy jak Zachman, ale z perspektywy ryzyka i ochrony aktywów. Stosowany w branżach mocno regulowanych (finanse, bankowość, cyberbezpieczeństwo).

Alternatywne Języki Modelowania (Notacje) – Zamiast ArchiMate​

Najczęściej używa się:
BPMN (Business Process Model and Notation)
Modelowanie i optymalizacja procesów biznesowych (ma bogatszą i bardziej intuicyjną semantykę procesową niż ArchiMate).
UML (Unified Modeling Language)
Standard w świecie inżynierii oprogramowania do projektowania struktur systemów, diagramów klas, sekwencji integracji czy komponentów technicznych.
SysML (Systems Modeling Language)
Profil UML, wykorzystywany do projektowania złożonych systemów mechatronicznych, IoT, a także w przemyśle lotniczym i motoryzacyjnym.
C4 Model
Lekka metoda wizualzacji architektury oprogramowania (oparta na 4 poziomach: Kontekst, Kontenery, Komponenty, Kod). Jest o wiele prostsza do przyswojenia dla programistów niż pełny ArchiMate.

W praktyce rzadko stosuje się jeden standard w 100% czystej postaci. Bardzo często organizacje stosują podejście hybrydowe.

BMM, BPMN, SBVR oraz UML/SysML​

To potężny zestaw specyfikacji stworzonych i rozwijanych przez tę samą organizację: OMG (Object Management Group), co gwarantuje spójność semantyczną.
Zostały one zaprojektowane tak, aby mogły się wzajemnie uzupełniać w ramach tzw. MDA (Model-Driven Architecture). Oznacza to, że jak najbardziej można (i często warto) stosować je jako alternatywę lub nowoczesne uzupełnienie klasycznego podejścia TOGAF.
Jak poszczególne notacje i modele mapują się na warstwy Architektury Korporacyjnej i jak można je ze sobą połączyć:

BMM (Business Motivation Model) – Poziom Strategii i Celów​

Służy do modelowania “motywacji biznesowej”: dlaczego organizacja istnieje, jakie ma cele (Goals), misję, wizję, jakie dyrektywy nią rządzą oraz na jakich zasobach/wpływach się opiera.
Zastępuje lub mocno uzupełnia wysokopoziomowe, często dość ogólne opisy strategiczne z TOGAF. Daje ustrukturyzowany model powiązań między celami biznesowymi a konkretnymi działaniami. Dzięki temu architekt IT widzi bezpośrednio, który cel biznesowy realizuje dany system.

SBVR (Semantics of Business Vocabulary and Business Rules) – Poziom Zasad i Logiki Biznesowej​

Służy do precyzyjnego specyfikowania i modelowania słownika pojęć biznesowych (terminologii) oraz reguł biznesowych np. w postaci strukturalnego języka angielskiego lub precyzyjnych “oświadczeń logicznych” (zdania prawdziwe) w dowolnym innym języku naturalnym.
W tradycyjnej architekturze reguły biznesowe giną w opasłych dokumentach tekstowych. SBVR pozwala zamienić je w zrozumiałe dla maszyn, spójne modele, które jednoznacznie określają np., jak system ma walidować dane lub jakie warunki musi spełnić proces (np. „Klient VIP musi mieć przyznany rabat 10%”).

BPMN (Business Process Model and Notation) – Poziom Procesów Operacyjnych​

Służy do precyzyjnego modelowania procesów biznesowych, przepływów pracy (workflow) i dokumentów (document-flow) z podziałem na role i obszary dziedzinowe.
To absolutny standard rynkowy w warstwie procesowej. Jest znacznie dokładniejszy i bardziej intuicyjny do mapowania operacyjnego niż jakikolwiek odpowiednik z TOGAF/ArchiMate. BPMN pokazuje, jak dokładnie realizowane są zadania w firmie i które aplikacje/systemy wspierają konkretne kroki procesowe.

UML / SysML – Poziom Techniczny i Systemowy​

Standard inżynierii oprogramowania. Używany do projektowania architektury aplikacji (diagramy klas, komponentów, sekwencji, wdrożenia).
SysML (Systems Modeling Language) to dedykowany profil UML przeznaczony do inżynierii systemów złożonych (Systems Engineering) – łączy hardware, software, ludzi i procesy fizyczne (często stosowane w IoT, motoryzacji, telekomunikacji).

Jak to połączyć w spójną całość? (Model Architektoniczny oparty na OMG)​

Stosując ten zestaw (OMG), budujemy architekturę “od góry do dołu” w oparciu o spójny metamodel OMG:
1. Strategia: Definiujesz cele i motywacje w BMM.
2. Zasady: Określasz słownik i reguły za pomocą SBVR.
3. Procesy: Przekładasz cele i reguły na przepływy operacyjne w BPMN.
4. Systemy: Architekturę aplikacji i infrastruktury projektujesz za pomocą UML (lub SysML, jeśli w grę wchodzą urządzenia fizyczne/IoT).
Zalety
Precyzja: Każda warstwa jest opisana dedykowanym, bardzo dojrzałym językiem branżowym.
Zgodność technologiczna (Model-Driven): Narzędzia klasy Enterprise Architecture (np. Sparx Enterprise Architect, Visual Paradigm) doskonale obsługują te standardy i pozwalają budować powiązania (np. powiązanie czynności w BPMN z obiektami w UML).
Wyzwania
Wymaga bardzo dobrej znajomości kilku różnych standardów notacji.
Ryzyko nadmiernej formalizacji: można wpaść w pułapkę tworzenia gigantycznych, skomplikowanych modeli, których biznes nie będzie w stanie przeczytać (tutaj kluczem jest umiar i stosowanie tylko tych widoków, które są realnie potrzebne).
A jeżeli mam kogoś kto ma te kompetencje?
To zmienia postać rzeczy. To idealny punkt początkowy: kompetencje techniczne i narzędziowe (OMG + CASE), to brak konieczności inwestowania w certyfikację TOGAF co oszczędza wiele czasu i pieniędzy. Skoro „narzędzie CASE” (np. Sparx Enterprise Architect, Visual Paradigm itp.) natywnie wspiera standardy OMG, to jesteśmy gotowi do działania od zaraz.

Jak postąpić mając dostęp do eksperta?​

Wykorzystaj eksperta jako architekta metodyki
Osoba z certyfikatami lub praktycznym i naukowym dorobkiem z OMG ma we krwi precyzyjne modelowanie. Niech to ona ustali słownik pojęć, strukturę modeli w narzędziu CASE i standardy zapisu.
Budujcie architekturę “od pnia, a nie od czubka”
Zamiast pisać opasłe księgi procesów wg metodologii TOGAF, zacznijcie od tego, co narzędzie CASE i ekspert potrafią przełożyć na modele najszybciej:
  1. Modelowanie celów z użyciem BMM i procesów biznesowy z użyciem BPMN.
  2. Projektowanie systemów z użyciem UML.
Przełam barierę dla reszty zespołu (biznesu i deweloperów):
Notacje OMG (zwłaszcza UML/SysML) bywają trudne dla osób nietechnicznych. Ekspert powinien przygotować dla reszty organizacji uproszczone widoki (profile) w narzędziu CASE – np. ukryć techniczne detali UML i pokazać biznesowi tylko czytelne diagramy BPMN oraz proste mapy powiązań.

Dlaczego to może zadziałać lepiej niż TOGAF?​

Praktyczność zamiast biurokracji. TOGAF kładzie ogromny nacisk na proces zarządzania architekturą (fazy ADM), co w mniejszych lub bardziej zwinnych organizacjach bywa przerostem formy nad treścią. Warto skupić się na czystej inżynierii i modelowaniu.
Wykorzystanie unikalnej kompetencji. Zamiast wysyłać ludzi na drogie kursy TOGAF i uczyć ich teoretycznych ram, wykorzystujecie eksperta, który już potrafi przekładać rzeczywistość biznesową na precyzyjne modele OMG.
Ważna rzecz: porównanie liczby użytkowników oraz skali popularności ArchiMate z zestawem notacji OMG (UML i BPMN) przypomina starcie ukierunkowanej niszy korporacyjnej z globalnym gigantem inżynierii cyfrowej. Choć oba stronnictwa mają potężne grona zwolenników, ich liczebność, profil użytkowników i cele drastycznie się różnią.
Skala i Liczba Użytkowników (Wolumen)
UML i BPMN (Grupa OMG) Zdecydowany lider masowy (miliony użytkowników na świecie).
UML od lat 90. XX wieku stał się uniwersalnym językiem każdego inżyniera oprogramowania, programisty obiektowego i analityka systemowego. Praktycznie każdy kierunek informatyczny na świecie uczy UML-a. Liczba osób, które kiedykolwiek narysowały diagram klas lub sekwencji w UML, idzie w miliony.
BPMN to świat analityków biznesowych (BA), specjalistów ds. optymalizacji procesów (BPM) oraz wdrożeń systemów klasy workflow/low-code (np. Camunda, Bizagi). Jest niezwykle intuicyjny, przez co jego użytkowników również liczy się w milionach.
ArchiMate (The Open Group) Nisza korporacyjna (setki tysięcy użytkowników).
ArchiMate to standard stworzony celowo pod Architekturę Korporacyjną (często jako partner TOGAF). Korzystają z niego stricte *architekci korporacyjni (Enterprise Architects) i wyspecjalizowani konsultanti. Choć jest standardem rynkowym w dużych korporacjach, jego popularno jest nieporównywalnie mniejsza niż uniwersalnego UML-a czy BPMN.
Ekosystem i Dostępność Narzędzi
OMG (UML / BPMN) posiada najszerszy możliwy rynek narzędziowy. Od zaawansowanych środowisk CASE (Enterprise Architect, Visual Paradigm), przez lekkie narzędzia webowe do modelowania procesów (Camunda Modeler, Draw_io, Lucidchart), aż po silniki wykonawcze potrafiące bezpośrednio uruchamiać modele BPMN (tzw. silniki BPMS).
ArchiMate wymaga dedykowanych platform klasy EAM (Enterprise Architecture Management), takich jak Sparx EA, Visual Paradigm Enterprise, BiZZdesign, LeanIX czy darmowy, bardzo popularny w społeczności program Archi. Ekosystem jest zamknięty i nastawiony na repozytoria architektoniczne.

Podsumowanie​

Wybierając ścieżkę opartą na BPMN, UML, BMM i SBVR, opieramy się na standardach o nieporównywalnie większej bazie użytkowników i szerszym rynku narzędziowym niż w przypadku ArchiMate. Ludzie znający BPMN czy UML są powszechni na rynku, co w przyszłości ułatwi przejecie projektu od konsultanta.
Poza TOGAF stosowane są kompleksowe frameworki takie jak Business Process Pyramid (Piramida Procesów Biznesowych) oraz TOM (Target Operating Model – Docelowy Model Operacyjny), które często idą w parze w projektach transformacyjnych.
Business Process Pyramid (Piramida Procesów / BPA)
Piramida procesów to hierarchiczne podejście do organizacji i dekompozycji tego, jak firma realizuje swoją działalność (od ogółu do szczegółu). Zazwyczaj dzieli się ją na poziomy:
Szczyt piramidy (Poziom strategiczny) Łańcuch wartości (Value Chain) – np. podejście wg Michaela Portera (procesy główne, zarządcze i wspierające). Odpowiada na pytanie „Po co istniejemy i co dostarczamy?”
Środek piramidy (Poziom operacyjny) Grupy procesów i makroprocesy (np. mapy typu SIPOC, modele analityczne BPMN). Odpowiadają na pytanie „Z jakich bloków składa się nasza praca?”
Podstawa piramidy (Poziom wykonawczy) Szczegółowe procedury i instrukcje (dokumentacja ISO, modele analityczne BPMN). Odpowiadają na pytanie „Dokładnie kto, kiedy i jak wykonuje dany krok?”
Piramida procesów to absolutny fundament zdrowej organizacji. Bez niej procesy są chaotyczną zbieraniną dokumentów. Podejście to doskonale pasuje do notacji OMG – wysoki poziom piramidy można spiąć z BMM (cele), a środek i podstawę precyzyjnie rozpisać w BPMN i UML. Ułatwia to skalowanie biznesu i wdrażanie systemów klasy IT (który proces wspiera jaka aplikacja).
TOM (Target Operating Model – Docelowy Model Operacyjny)
TOM to znacznie szersza koncepcja strategiczna. Definiuje ona, w jaki sposób organizacja zamierza realizować swoją strategię biznesową, łącząc w jedną spójną całość kluczowe komponenty operacyjne. Najpopularniejsze ramy (frameworki) operacyjne opierają się na modelu wymiarów takich jak:
Procesy (Processes) Jak pracujemy (tutaj właśnie wpisuje się nasza Piramida Procesów).
Ludzie i Organizacja (People & Governance) Kto za co odpowiada, jakie są struktury (np. matrix, agenci zmian), jakie kompetencje są potrzebne.
Technologia i Dane (Technology & Data) Jakie systemy, aplikacje i bazy danych są niezbędne do realizacji celów.
Lokalizacja i Infrastruktura (Location & Facilities) Gdzie fizycznie lub cyfrowo wykonujemy pracę (np. modele zdalne, huby shared services).
Mierniki i Finanse (Performance & Sourcing) Jak mierzymy sukces (KPI) i czy korzystamy z zasobów własnych, czy outsourcingu.
Zależność ww. podejściami jest prosta: Business Process Pyramid jest jednym z najważniejszych klocków (podsystemów) budujących szeroki Target Operating Model (TOM).

Jeśli stoisz przed wyzwaniem poukładania tego w swojej organizacji, pamiętaj: TOM daje kierunek i kontekst strategiczny, a Piramida Procesów (wsparta dobrymi notacjami) daje inżynieryjną precyzję wykonania.
 
Skip to content
Zapraszam wszystkich, którzy szukają pomocy, wiedzy oraz wsparcia w swoich projektach informatyzacji. Działam od 1991 roku, mój Blog działa nieprzerwanie od 1998 roku.


Jeżeli nie potrafisz czegoś narysować to znaczy że nadal tego nie rozumiesz. Jeżeli potrafisz coś narysować to potrafisz to także zbudować.​

Menu

Minimalny system rezerwacji: wykonany eksperyment demonstracyjny​

  1. >
  2. 2026>
  3. październik>
  4. 25>
  5. Analizy biznesowa i projektowanie oprogramowania>
  6. Minimalny system rezerwacji: wykonany eksperyment demonstracyjny

Wynik w skrócie​

Wykonano dwie małe implementacje rejestracji wizyt weterynaryjnych: D — najpierw struktury danych, O — najpierw odpowiedzialności i kontrakty. Zachowano ten sam Python, SQLite, strukturę tabel, format dokumentów JSON i 20 wspólnych testów akceptacyjnych. Zapisano osiem snapshotów kodu: po cztery na wariant, przed zmianami i po każdej z trzech zmian.
Po wszystkich zmianach obie wersje przeszły 20/20 testów. W wymuszonym równoczesnym zgłoszeniu tego samego terminu przed poprawką obie zapisywały dwie wizyty; po poprawce obie zapisywały dokładnie jedną i zwracały jeden konflikt. Dodanie opcjonalnego pola zmieniło trzy pliki w D i jeden plik w O. Reguła dopuszczalności i ochrona współbieżności wymagały po jednym zmienionym pliku w każdym wariancie.
Jest to wynik dla konkretnych reprezentacji i podziałów odpowiedzialności, nie oszacowanie przewagi metod. Nie mierzono czasu pracy programistów. Nie ma statystycznego uogólnienia ani niezależnego eksperymentu z uczestnikami.

1. Związek z punktem wyjścia​

Badanie realizuje propozycję z sekcji „Najmniejsze użyteczne badanie walidacyjne” w notatka_o_lukach_PL.md. Nie aktualizuje istniejącej macierzy literatury.
W odczytanym artykule autora [1] występują reguły „Wizyty nie mogą być umawiane w dni wolne od pracy” oraz „Weterynarz może mieć tylko jedną zaplanowana wizytę w danym terminie”. Wskazano też wyłączność właściciela na edycję profilu i zewnętrzne źródło dni wolnych. Opis wariantu przechowującego całą kartę stwierdza: „zmiana struktury formularza nie będzie wymagała refaktoryzacji, a jedynie wymiany szablonów XML i XSD”.
Tutaj sprawdzono wąski wykonywalny odpowiednik tej ostatniej sytuacji: dodanie opcjonalnej treści bez nowego zachowania. Obie implementacje używają JSON w tej samej bazie SQLite, nie XML kontra relacyjny ORM. Dzięki temu wynik nie zależy od zamiany technologii persistence. Wariant O ma elastyczny dokument; wariant D jawny rekord i projekcje pól. Ten wybór reprezentacji pozostaje czynnikiem zakłócającym dla ewentualnego wnioskowania o samych metodach.

2. Co faktycznie porównano​

WłaściwośćD: struktury danychO: odpowiedzialności/kontrakty
Wyjściowa decyzja projektowaPola ReservationRow, klucze i odwzorowanie dokumentuZgoda na rezerwację, budowa karty, utrwalanie i odczyt jako odrębne odpowiedzialności
OrganizacjaReservations wykonuje przepływ wokół rekorduReservations koordynuje BookingPermission, VisitCard, Store
FormularzWspólny schemat + jawne mapowanie pól rekorduWspólny schemat + przekazanie całego formularza
Publiczne APIbook, read, edit_profileTakie samo
UtrwalanieSQLite: profiles, reservations; karta jako JSONIdentyczne tabele i identyczny kod Store
Bazowy rozmiar kodu Python128 niepustych linii, 7 definicji klas, 19 definicji funkcji/metod134 niepuste linie, 8 definicji klas, 22 definicje funkcji/metod
Liczby obejmują wspólny kod, komentarze i docstringi, bez testów i JSON. Nie są miarą złożoności poznawczej. Bazowy O ma o sześć niepustych linii więcej; nie wyceniono kosztu ich zaprojektowania.
Audyt bajtowy potwierdził identyczność storage.py, support.py i form.json pomiędzy D i O na każdym etapie. Równoważność funkcjonalna oznacza tutaj zgodne wyniki wspólnych scenariuszy akceptacyjnych, nie formalny dowód równoważności dla wszystkich wejść. Nie porównywano diagramów ani zgodności ze standardami modelowania.

Granice minimalnego systemu​

Interfejsem jest formularz-słownik na granicy API, bez graficznej strony WWW. Termin to jedna pełna godzina UTC; nie modelujemy nakładających się przedziałów o różnych długościach. Inne zapisy tej samej chwili są normalizowane do UTC. actor pochodzi z hipotetycznej warstwy uwierzytelniania; testowana jest autoryzacja, nie uwierzytelnianie. Rezerwacje tworzy weterynarz dla siebie. Edycja profilu obejmuje tylko nazwę.
Kalendarz to deterministyczna atrapa portu usługi: weekendy i 9.01.2030 są wolne, a wariant awaryjny zgłasza wyjątek. Nie sprawdzano rzeczywistej integracji sieciowej. Zegar jest wstrzyknięty i ustawiony na 7.01.2030, 09:00 UTC.

3. Snapshoty i zmiany​

SnapshotObowiązujące wymaganiaZmiana względem poprzedniego
00Dane wizyty, dzień roboczy, autoryzacja, odrzucenie sekwencyjnego duplikatuStan bazowy, przed zmianami
01Powyższe + opcjonalna notatkaA: note, do 500 znaków, brak pola oznacza null
02Powyższe + minimum 24 h wyprzedzeniaB: nowa reguła, bez zmiany dokumentu
03Powyższe + atomowa unikalność terminuC: unikalny indeks (vet_id, starts_at)
Stan 00 celowo ma tę samą lukę w obu wariantach: SELECT zajętości i INSERT są oddzielnymi operacjami. Przechodzi test sekwencyjnego duplikatu, lecz nie spełnia niezmiennika przy współbieżności. Nie przedstawiamy go jako poprawnego systemu produkcyjnego. Poprawka C usuwa tę jawną wspólną lukę, nie jest porównaniem jednej wersji poprawnej z drugą celowo uszkodzoną.
Wszystkie snapshoty są rzeczywistymi plikami źródłowymi w snapshots/00…03/{data_first,responsibility_first}. W archiwum zachowano także cztery rzeczywiste pliki baz results/databases/*_00.sqlite i *_03.sqlite, utworzone przy teście aktualizacji.

4. Testy akceptacyjne i śledzenie reguł​

Wspólny acceptance.py zawiera 20 metod testowych; każdy snapshot uruchomiono przeciwko całemu zestawowi, również wymaganiom jeszcze niewdrożonym. Podprzypadki nie są liczone jako osobne metody.
Grupa i identyfikatorySprawdzany efektOdpowiedzialny kod D / O
00_01, 00_11Zapis i odczyt po nowej instancji serwisu; brakujący identyfikatorReservations, Store / Reservations, VisitCard, Store
00_02, 00_03Dzień wolny i awaria kalendarza: brak zapisuReservations.book / BookingPermission.check
00_04, 00_05Brak cudzej rezerwacji i edycji cudzego profiluSerwis rezerwacji i wspólny ProfileService
00_06…08Duplikat sekwencyjny, drugi weterynarz, ta sama chwila w innej strefieWspólny Store i normalizacja terminu
00_09…10Brak/niepoprawne/nieznane pole, data bez strefy, niepełna godzina: brak zapisuWspólny walidator i parser terminu
A_01…04Notatka Unicode po ponownym odczycie, stara karta, pominięcie notatki, typ i długośćSchemat + rekord i projekcje / schemat + karta dokumentowa
B_01…0323 h odrzucone, dokładnie 24 h dozwolone, przeszłość odrzuconaReservations.book / BookingPermission.check
C_01Dwa procesy, ten sam termin: jedna wizyta i jeden konfliktUnikalny indeks SQLite w obu
C_02Odmowa migracji starej bazy z duplikatami, bez usunięcia danychStore.initialize w obu
Niektóre testy przyszłych wymagań przechodzą już wcześniej: równo 24 h jest dozwolone także przed dodaniem B; błędna notatka zostaje przed A odrzucona jako nieznane pole. Dlatego nie utożsamiamy pojedynczego zielonego testu z wdrożeniem zmiany.

5. Rzeczywiste wyniki wykonania​

Źródło liczb: summary.json; pełne komunikaty i ślady wyjątków: execution.log; indywidualne próby współbieżne: osiem szczegółowych plików JSON. Środowisko: Python 3.12.3, SQLite 3.45.1, Linux x86_64. Dokładne czasy początku/końca i wersje zapisano w JSON. Czasy unittest są maszynowe, nie są czasem pracy człowieka.
SnapshotD: zielone / wszystkieO: zielone / wszystkieD i O: spełnione testy aktualnego zakresuDuplikaty w próbach równoczesnych D / O
0013/2013/20po 11/1120/20 / 20/20
0116/2016/20po 15/1520/20 / 20/20
0218/2018/20po 18/1820/20 / 20/20
0320/2020/20po 20/200/20 / 0/20
W każdym przebiegu C wykonywano 20 prób. Każda miała dwa nowe procesy spawn, osobne połączenia i wspólny plik bazy. Bariera przed INSERT zapewniała, że oba procesy zobaczyły wolny termin. Po C we wszystkich 20 próbach każdego wariantu zapisano dokładnie jeden rekord, drugi proces otrzymał Conflict, oba procesy zakończyły się kodem 0. Zapisano łącznie 160 prób współbieżnych i 160 wykonań metod testowych w raportowanym pełnym przebiegu; są to różne jednostki, a nie 320 niezależnych obserwacji.
Testy nowych wymagań są przed ich wdrożeniem czerwone. W 00 dotyczy to odczytu/zapisu notatki, skróconego wyprzedzenia, przeszłości i obu testów C. A_01 zgłasza wtedy nieobsługiwane nowe pole jako Rejected, klasyfikowane przez unittest jako ERROR; pozostałe niezgodności są asercjami. Wyścig ma 20 nieudanych podprzypadków, dlatego liczba wpisów FAIL w logu jest większa niż liczba czerwonych metod. To nie ukryte awarie końcowej implementacji. Pełne zestawy dla 00…02 prawidłowo zwracają kod 1; zestawy 03 — kod 0. Orkiestrator uznaje etap za spełniony tylko dla jego obowiązujących wymagań.

Aktualizacja rzeczywiście zapisanych danych​

Dla każdego wariantu proces korzystający z 00 zapisał kartę kota i profil Anny. Następny proces, korzystający z 03 i tego samego pliku SQLite, utworzył indeks, odczytał starą kartę z note = null, zachował profil i dodał nową kartę psa z notatką „Nowa karta”. W bazie pozostały dwa rekordy. Stara karta nie została przepisana: nadal nie ma klucza note w utrwalonym JSON, uzupełnienie następuje na odczycie. Obie aktualizacje przeszły.
Oddzielny test starej bazy z dwoma identycznymi terminami potwierdził odmowę utworzenia indeksu przez IntegrityError oraz zachowanie dwóch rekordów. Potrzebna jest wówczas decyzja operacyjna o istniejących kolizjach, nie deklaracja bezkosztowej migracji. Nie napisano automatycznej deduplikacji.

6. Zmierzony zakres zmian​

change_scope.json i diff.patch zawierają pomiary i dokładny tekst zmian. Liczymy pliki implementacji wraz ze schematem formularza; wspólny zestaw testów pozostaje niezmieniony między etapami. +/- oznacza linie dodane/usunięte przez unified diff, także puste. Zastąpienie pustej linii kodem może więc zawierać minus; to nie godziny ani liczba decyzji projektowych.
ZmianaD: zmienione plikiD: + / −O: zmienione plikiO: + / −
A, 00→01form.json, model.py, service.py7 / 3form.json4 / 0
B, 01→02service.py2 / 1policy.py2 / 1
C, 02→03storage.py2 / 1storage.py2 / 1
Całość, 00→034 różne pliki11 / 53 różne pliki8 / 2
A — formularz: w D trzeba rozszerzyć rekord, zapis i odczyt historyczny. W O obsługa całego formularza i uzupełnianie brakujących opcjonalnych pól istnieją od początku, więc wystarcza schemat. To lokalna korzyść przygotowanego mechanizmu dokumentowego. Można go zastosować także w projekcie rozpoczynanym od danych; sama etykieta D go nie wyklucza.
B — dopuszczalność: w D reguła trafia do przepływu serwisu, w O do obiektu odpowiedzialnego za zgodę. Zakres plikowy i liczba zmienionych linii są jednakowe. Wyodrębnienie odpowiedzialności ułatwia wskazanie właściciela reguły w dokumentacji; nie zmierzono, czy ułatwia jej zrozumienie niezależnemu programiście.
C — niezmiennik: obie wersje potrzebują tej samej zmiany granicy persistence. Kontrola occupied pozostaje wstępną informacją; o unikalności rozstrzyga indeks w transakcji SQLite. Obsługa wyjątku UNIQUE i tłumaczenie na Conflict były wspólne już w 00, dlatego diff C obejmuje tylko indeks. Nie należy z tego wywodzić, że całkowity koszt wdrożenia atomowości wyniósł dwie linie.

Kontrakty, schematy i migracje​

  • A: sygnatury metod bez zmiany; kontrakt formularza i odpowiedzi rozszerzony o note. Bez zmiany tabel i bez przepisywania kart historycznych. Schemat formularza zmieniony w obu.
  • B: sygnatury i struktury dokumentów bez zmiany; semantyczny kontrakt book zaostrzony do minimum 24 h. Brak migracji. Historyczne karty nie są ponownie oceniane.
  • C: sygnatury i struktury dokumentów bez zmiany; gwarancja wyłączności obowiązuje również dla równoczesnych wywołań. Jedna idempotentna migracja indeksu w każdym wariancie, z jawną odmową przy starych duplikatach.

7. Co wolno z tego wywnioskować​

W tej parze programów dokumentowe przenoszenie całej karty ograniczyło zasięg zmiany opcjonalnego pola. Nie wyeliminowało walidacji, testów ani pracy nad historycznymi danymi. Nowa reguła dopuszczalności nadal wymagała zmiany zachowania. Hermetyzacja i stabilne sygnatury same nie zapewniły atomowości: wymagana była gwarancja na granicy zapisu.
Nie rozstrzygamy, czy projektowanie rozpoczynane od odpowiedzialności jest ogólnie tańsze lub mniej błędogenne. Kod obu wersji i scenariusz zmian skonstruował jeden asystent, bez losowania, zaślepienia i niezależnego odbiorcy projektu. O od początku ma gotowy mechanizm elastycznej karty; jego przewaga przy A wynika bezpośrednio z tego wyboru. D nie jest reprezentatywną próbką metod zorientowanych na dane. Kolejność zmian jest jedna i kumulatywna. Powtarzanie wymuszonego przeplotu procesów nie tworzy próby statystycznej projektów ani programistów.
Nie zmierzono czasu projektowania, edycji kodu, debugowania ani przekazywania projektu. Nie badano wydajności, awarii dysku, zdalnej bazy, zewnętrznej usługi kalendarza ani pełnego bezpieczeństwa. Nie ma podstaw do twierdzenia, że któryś wariant jest „niemal pozbawiony ryzyka” lub że zmiana kontraktu nie wymaga pracy, jeśli sygnatura pozostaje taka sama.

8. Odtworzenie​

Archiwum pakiet_eksperymentu.zip zawiera kod, testy, protokół, raport, wszystkie snapshoty, diff, pomiary, log i pliki baz. Wystarczy Python 3.10+ z modułem SQLite; raportowany przebieg używał 3.12.3. Nie wymaga instalowania pakietów ani Git.
Z katalogu roboczego tej sesji:
python3 -B user/workspace/co-scientist-outputs/reservation-demonstration/run_experiment.py

Po rozpakowaniu w innym miejscu należy wskazać analogiczną ścieżkę do run_experiment.py. Skrypt sam ustala katalog pakietu. Nadpisuje wyniki kolejnego przebiegu — oryginalne archiwum warto zachować. Dla pojedynczego snapshotu:
SNAPSHOT=user/workspace/co-scientist-outputs/reservation-demonstration/snapshots/03/data_first \
RESULT_JSON=user/workspace/co-scientist-outputs/reservation-demonstration/results/pojedynczy_test.json \
python3 -B user/workspace/co-scientist-outputs/reservation-demonstration/acceptance.py

prepare_experiment.py potrafi ponownie wygenerować snapshoty i diff; do samego uruchomienia dostarczonych snapshotów nie jest potrzebny. diff.patch łączy różnice kolejnych kroków oraz osobne porównanie całości 00→03; jest materiałem do audytu, nie jedną łatą przeznaczoną do zastosowania naraz. Sumy SHA-256 w tested_files_sha256.json identyfikują kod i protokół badane w zapisanym przebiegu. audit.json zawiera kontrolę wspólnych plików, początkowy rozmiar kodu i odczyt zachowanych baz.

Źródło kontekstu​

[1] Jarosław Żeliński, Obiektowy model systemu, publikacja 6.10.2019, data modyfikacji podana na stronie: 5.11.2024, https://it-consulting.pl/2019/10/06/modelowanie-obiektowe-systemow/; odczyt 25.10.2026. Aktualny tekst jest kontekstem demonstracji, nie utrwaloną wersją publikacji z 2020 r. Liczby w tym raporcie pochodzą z wykonanego kodu, nie z artykułu ani macierzy literatury.
 
Back
Top